انواع روش های پیشگیری از بارداری؛ معرفی بهترین راههای جلوگیری از بارداری
بسیاری از زوجها ممکن است در دورهای از زندگی مشترک خود تصمیمی برای فرزندآوری نداشته باشند یا بخواهند فاصله مناسبی بین بارداریها ایجاد کنند. در چنین شرایطی، استفاده از روشهای پیشگیری از بارداری میتواند راهکاری مناسب برای کنترل زمان بارداری و حفظ سلامت مادر و خانواده باشد.
روشهای مختلفی برای جلوگیری از بارداری وجود دارد که هرکدام میزان اثربخشی، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. برخی روشها مانند کاندوم علاوه بر جلوگیری از بارداری، در کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی نیز نقش دارند؛ در حالی که روشهایی مانند قرصهای هورمونی، آییودی و ایمپلنت تنها برای جلوگیری از بارداری استفاده میشوند.
هیچ روش پیشگیری از بارداری بهصورت صددرصد تضمینی نیست، اما برخی روشها در صورت استفاده صحیح، احتمال موفقیت بسیار بالایی دارند. انتخاب بهترین روش باید با توجه به شرایط جسمی، سن، وضعیت سلامت، برنامه آینده برای فرزندآوری و نظر پزشک متخصص زنان انجام شود.
بیشتر بخوانید: آیا عفونت واژینال باعث نازایی می شود؟ بررسی کامل تأثیر عفونت ها بر باروری + درمان و پیشگیری
پیشگیری از بارداری چگونه انجام میشود؟
بارداری زمانی اتفاق میافتد که اسپرم مرد بتواند تخمک زن را بارور کند و تخم تشکیلشده پس از چند روز در دیواره رحم جایگذاری شود. روشهای پیشگیری از بارداری با هدف جلوگیری از یکی از این مراحل عمل میکنند.
برخی روشها مانع ورود اسپرم به رحم میشوند، برخی دیگر با تغییر شرایط هورمونی بدن از آزاد شدن تخمک جلوگیری میکنند و بعضی روشها نیز با ایجاد تغییر در محیط رحم، احتمال لقاح را کاهش میدهند.
مقاله پیشنهادی: معرفی بهترین موادغذایی و مکمل برای پروستات
روش های طبیعی پیشگیری از بارداری
روشهای طبیعی یکی از قدیمیترین راههای جلوگیری از بارداری هستند و بدون استفاده از دارو یا ابزار خاص انجام میشوند. یکی از رایجترین روشها، خارج کردن آلت تناسلی مرد قبل از انزال است.
در این روش، مرد باید قبل از خروج مایع منی رابطه را متوقف کند تا اسپرم وارد واژن نشود. با این حال، به دلیل احتمال وجود اسپرم در مایع پیش از انزال و همچنین دشواری کنترل دقیق زمان انزال، میزان موفقیت این روش نسبت به بسیاری از روشهای دیگر کمتر است.
روش دیگر، محاسبه زمان تخمکگذاری و پرهیز از رابطه در روزهای باروری است. این روش نیز به دلیل تغییرات چرخه قاعدگی، استرس، بیماری و عوامل دیگر، همیشه قابل اعتماد نیست.
پیشگیری از بارداری با کاندوم
کاندوم یکی از پرکاربردترین روشهای پیشگیری از بارداری است که بدون ایجاد تغییرات هورمونی در بدن استفاده میشود. این وسیله با ایجاد یک مانع فیزیکی، از ورود اسپرم به دستگاه تناسلی زن جلوگیری میکند.
کاندوم علاوه بر کاهش احتمال بارداری، تنها روشی است که میتواند تا حد زیادی از انتقال بیماریهای مقاربتی مانند HIV و برخی عفونتهای جنسی جلوگیری کند.
امروزه انواع کاندوم در بازار وجود دارد که شامل کاندومهای ساده، نازک، تاخیری، روانکنندهدار، معطر و مدلهای مخصوص افزایش لذت جنسی هستند. انتخاب نوع مناسب کاندوم باید بر اساس نیاز و شرایط زوجین انجام شود.
میزان موفقیت کاندوم در صورت استفاده صحیح بسیار بالا است، اما عواملی مانند استفاده نادرست، پارگی، نگهداری در شرایط نامناسب یا استفاده نکردن در تمام مدت رابطه میتواند احتمال شکست این روش را افزایش دهد.
پیشگیری از بارداری با قرص های ضدبارداری
قرصهای ضدبارداری یکی از رایجترین روشهای هورمونی برای جلوگیری از بارداری هستند. این قرصها معمولاً با جلوگیری از تخمکگذاری، تغییر ضخامت مخاط دهانه رحم و ایجاد تغییر در پوشش داخلی رحم، مانع بارداری میشوند.
قرصهای ضدبارداری انواع مختلفی دارند که برخی ترکیبی از هورمونهای استروژن و پروژسترون هستند و برخی دیگر تنها حاوی پروژسترون هستند.
مزیت اصلی این روش، اثربخشی بالا در صورت مصرف منظم است. با این حال، مصرف قرص باید با نظر پزشک انجام شود؛ زیرا برخی افراد ممکن است به دلیل شرایط خاص مانند سابقه مشکلات قلبی، فشار خون بالا یا برخی بیماریها، نیاز به انتخاب روش دیگری داشته باشند.
از عوارض احتمالی قرصهای ضدبارداری میتوان به مواردی مانند:
- تهوع
- سردرد
- تغییرات خلقی
- حساس شدن سینهها
- تغییر وزن
اشاره کرد.
همچنین باید توجه داشت که قرصهای ضدبارداری از بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمیکنند.
بیشتر بخوانید: زود انزالی چیست؟ علل، علائم، درمان و راه های پیشگیری از انزال زودرس در مردان
حلقه واژینال برای جلوگیری از بارداری
حلقه واژینال یکی دیگر از روشهای هورمونی پیشگیری است که داخل واژن قرار میگیرد و بهتدریج هورمون آزاد میکند. این هورمونها با جلوگیری از تخمکگذاری، احتمال بارداری را کاهش میدهند.
حلقه واژینال معمولاً برای چند هفته در بدن باقی میماند و پس از دوره مشخص باید تعویض شود. این روش برای افرادی مناسب است که تمایل ندارند هر روز قرص مصرف کنند.
آی یو دی (IUD)؛ روش طولانیمدت پیشگیری
آی یو دی یک وسیله کوچک T شکل است که توسط پزشک داخل رحم قرار داده میشود. این روش یکی از مؤثرترین روشهای برگشتپذیر جلوگیری از بارداری محسوب میشود.
آی یو دی به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
آی یو دی مسی
این نوع آی یو دی با آزاد کردن یون مس، محیط رحم را برای حرکت و عملکرد اسپرم نامناسب میکند.
آی یو دی هورمونی
این نوع با آزاد کردن مقدار مشخصی هورمون، باعث جلوگیری از بارداری میشود.
بسته به نوع آی یو دی، این روش میتواند چند سال از بارداری جلوگیری کند. البته نصب و خارج کردن آن باید توسط پزشک انجام شود.
بیشتر بخوانید: عفونت واژن (واژینیت) چیست؟ علل ایجاد + علائم + پیشگیری و درمان
ایمپلنت ضدبارداری
ایمپلنت یکی از روشهای طولانیاثر پیشگیری از بارداری است که به شکل یک میله کوچک زیر پوست بازو قرار میگیرد.
این وسیله با آزاد کردن هورمون پروژسترون، از آزاد شدن تخمک جلوگیری کرده و مخاط دهانه رحم را ضخیمتر میکند تا حرکت اسپرم دشوار شود.
ایمپلنت میتواند چند سال مؤثر باشد و برای افرادی مناسب است که نمیخواهند بهصورت روزانه از روشهای پیشگیری استفاده کنند.
آمپولهای ضدبارداری
آمپول ضدبارداری حاوی هورمون پروژسترون است که معمولاً هر چند ماه یکبار تزریق میشود. این روش نیز با جلوگیری از تخمکگذاری مانع بارداری میشود.
برخی خانمها ممکن است پس از تزریق دچار تغییرات قاعدگی، لکهبینی یا بینظمی پریود شوند. به همین دلیل بهتر است قبل از انتخاب این روش با پزشک مشورت شود.
پیشگیری از بارداری اورژانسی
گاهی ممکن است رابطه بدون استفاده از روش پیشگیری انجام شود یا روش مورد استفاده مانند کاندوم دچار مشکل شود. در چنین شرایطی میتوان از روشهای اورژانسی جلوگیری از بارداری استفاده کرد.
قرصهای اورژانسی با دوز مشخصی از هورمونها، احتمال بارداری را کاهش میدهند. هرچه این داروها زودتر پس از رابطه مصرف شوند، تأثیر بیشتری خواهند داشت.
با این حال، استفاده مکرر از روشهای اورژانسی توصیه نمیشود و بهتر است برای جلوگیری منظم، از روش مناسب دیگری استفاده شود.
بیشتر بخوانید: ژل بهداشتی بانوان چیست و چه کاربردی دارد؟ بررسی فواید و عوارض
عقیم سازی؛ روش دائمی جلوگیری از بارداری
عقیمسازی یکی از روشهای دائمی پیشگیری از بارداری است و برای افرادی مناسب است که تصمیم قطعی برای نداشتن فرزند بیشتر دارند.
در زنان، این روش با بستن لولههای رحمی انجام میشود و در مردان با بستن مسیر انتقال اسپرم یا وازکتومی انجام میگیرد.
اگرچه در برخی موارد امکان برگشت وجود دارد، اما این روش باید با تصمیم آگاهانه و پس از بررسی کامل انجام شود.
پیشگیری از بارداری در دوران شیردهی
برخی افراد تصور میکنند شیردهی بهطور کامل از بارداری جلوگیری میکند، اما این باور همیشه درست نیست.
اگرچه در ماههای ابتدایی پس از زایمان و در شرایط خاص، شیردهی میتواند احتمال تخمکگذاری را کاهش دهد، اما پس از مدتی نیاز به استفاده از روشهای مطمئنتر وجود دارد.
روشهایی مانند کاندوم، برخی قرصهای مخصوص دوران شیردهی، آی یو دی و ایمپلنت میتوانند با نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرند.
چگونه بهترین روش پیشگیری از بارداری را انتخاب کنیم؟
انتخاب روش مناسب به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- سن فرد
- وضعیت سلامت عمومی
- سابقه بیماریها
- تمایل به بارداری در آینده
- میزان راحتی با روش انتخابی
- وجود یا عدم وجود مشکلات هورمونی
برای مثال، فردی که به دنبال روشی بدون هورمون است ممکن است کاندوم یا آی یو دی مسی را انتخاب کند، در حالی که فردی دیگر ممکن است روشهای هورمونی طولانیمدت مانند ایمپلنت را ترجیح دهد.
سخن پایانی
روشهای مختلفی برای پیشگیری از بارداری وجود دارد که هرکدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. از روشهای ساده مانند کاندوم و روشهای طبیعی گرفته تا روشهای طولانیمدت مانند آی یو دی و ایمپلنت، انتخابهای متنوعی برای زوجها وجود دارد.
بهترین روش جلوگیری از بارداری روشی است که با شرایط جسمی، سبک زندگی و برنامههای آینده فرد هماهنگ باشد. مشورت با پزشک متخصص زنان میتواند به انتخاب ایمنترین و مناسبترین روش کمک کند.